Co można załatwić uchwałą Rady Ministrów

W Polsce umiera podział na prawo powszechnie obowiązujące i prawo wewnętrzne. Okazuje się, że uchwałą Rady Ministrów można właściwie zastąpić ustawę. Nie jest to korzystne dla samorządów.

Kształtując system źródeł prawa w przepisach konstytucji z 1997 r. ustrojodawca wyraźnie rozgraniczył w niej źródła prawa powszechnie obowiązującego (konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i akty prawa miejscowego) od źródeł prawa wewnętrznego (uchwały i zarządzenia). Przy czym w art. 93 ust. 1 konstytucji wyraźnie zastrzeżono, że akty prawa wewnętrznego obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu takie akty.

Podział ten jest oceniany pozytywnie jako jedna z formalnych gwarancji praw i wolności jednostek. W systemie źródeł prawa ukształtowanym w 1997 r. funkcjonuje zasada, zgodnie z którą, to przepisy ustaw wpływają na prawa, wolności i obowiązki jednostki. Przepisy aktów wykonawczych wydawanych na podstawie ustaw rozstrzygają o uprawnieniach jednostek tylko w zakresie określonym w upoważnieniu ustawowym.

Samorządowi beneficjenci

Swego rodzaju beneficjentami tego podziału są jednostki samorządu terytorialnego. Gminy, powiaty i województwa wykonują władzę publiczną – w znacznej części na własną odpowiedzialność – będąc przy tym jednostkami niepodlegającymi organizacyjnie administracji rządowej. Konstytucja w art. 165 ust. 2 przewiduje wprost, że samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Jednocześnie, stosownie do art. 171 konstytucji,...